Cá Chình sống ở đâu? Giải mã hành trình di cư đặc biệt

Cá chình là loài cá “bí ẩn” bậc nhất trong thế giới thủy sinh, bởi vòng đời kỳ lạ và môi trường sống không hề đơn giản. Nhiều người tò mò cá chình sống ở đâu, vì có lúc thấy chúng xuất hiện ở sông suối nước ngọt, khi lại được đánh bắt ngoài biển sâu.

1. Cá chình là cá gì?

Cá chình (Anguilla spp.) thuộc họ Anguillidae, là loài cá di cư có hình dạng giống rắn. Cơ thể dài, trơn nhớt, không vảy hoặc vảy rất nhỏ chìm sâu trong da.

Màu sắc thay đổi theo môi trường: lưng xám đen, bụng trắng ngà hoặc vàng nhạt. Người ta gọi cá chình là “cá lươn biển” vì hình thái tương tự, nhưng 2 loài này khác nhau về phân loại và sinh thái.

Cá chình di cư hàng nghìn km giữa nước ngọt và đại dương để sinh sản, nhưng vị trí chính xác và cơ chế định hướng vẫn chưa được giải mã hoàn toàn.

2. Cá chình sống ở đâu?

Cá chình sinh sống trong 2 môi trường chính:

• Sông, hồ, ao nước ngọt: Giai đoạn sinh trưởng (10–30 năm)
• Đại dương sâu: Giai đoạn sinh sản

Loài này ưa chuộng đáy bùn, đất sét, nơi có nhiều hang hốc. Tầng nước ưa thích là tầng đáy, sâu 2–10 m tùy địa hình. Vùng cửa sông, đầm phá nước lợ cũng là nơi tạm trú trong quá trình di cư.

Cá chình dành 80–90% thời gian trú ẩn. Các vị trí ưa thích:

• Hang đá: Khe đá tự nhiên, mương xi măng
• Bùn: Đào hang sâu 30–50 cm (12–20 inch)
• Rễ cây: Rễ bờ, cây ngập nước
• Đường ống: Cống thoát nước, ống nhựa lớn

Khi bị đe dọa, cá chình co rút sâu vào hang. Chất nhờn giúp cơ thể trơn trượt, dễ thoát thân.

3. Cá chình phân bố ở những khu vực nào?

Phân bố tại Việt Nam

Tại Việt Nam, cá chình phân bố ở:

• Sông Hồng và các chi lưu (Đáy, Lô, Gâm)
• Sông Mekong và đồng bằng sông Cửu Long
• Hệ thống sông miền Trung: Hương, Thu Bồn, Ba
• Hồ Tây, Hồ Ba Bể và các hồ tự nhiên lớn

Loài phổ biến nhất là cá chình nhật (Anguilla japonica) và cá chình vằn (Anguilla marmorata). Vương Quốc Loài Vật ghi nhận cá chình xuất hiện ở cả các dòng suối núi cao 500–800 m so với mực nước biển.

Phân bố trên thế giới

• Châu Âu: Từ Na Uy đến Địa Trung Hải
• Đông Á: Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan
• Đông Nam Á: Việt Nam, Thái Lan, Indonesia
• Bắc Mỹ: Bờ Đông Hoa Kỳ, Canada

Có khoảng 19 loài cá chình được ghi nhận, phân bố chủ yếu ở vùng ôn đới và nhiệt đới.

4. Cá chình có sống được trong ao nuôi không?

Cá chình nuôi được, nhưng khó. Các nước thành công: Nhật Bản, Đài Loan, Trung Quốc, Hà Lan. Việt Nam có ít mô hình thương mại do:

• Nguồn giống: Chưa làm chủ kỹ thuật sinh sản nhân tạo. Giống tự nhiên khan hiếm, giá cao.
• Chu kỳ dài: 18–36 tháng mới đạt kích thước thương phẩm.
• Chi phí: Thức ăn, ao nuôi, điều chỉnh môi trường tốn kém.